Egejski Hrvati
From Wikinfo
Egejski Hrvati (srednjovjeki Hrvati u Grčkoj): Nakon rane hrvatske stabilizacije u sadašnjoj domovini, prvi donekle poznati starohrvatski iseljenici vjerojatno su bili oni u smjeru bogatog Bizanta, tj. manja doselidba primorskih Hrvata (ranih čakavaca) na obale i otoke Egejskog mora. Iz raznih bizantskih naznaka je poznato da su tzv. slavenski brodovi (tj. uglavnom ranohrvatski) već od 7.- 9. st. povremeno plovili i napadali obale i otoke na Egejskom i Mramornom moru: npr. kod Soluna (Saloniki) i otočja Cycladi. God. 623. su doplovili i naselili sjeverozapadnu obalu otoka Krete (danas selo Charvata), a izmedju 805-807, hrvatska flota je napadala i luku Patras na Peloponezu. Zato je već od srednjeg vijeka poznato više starih sela i naselja nazvanih po našem etnonimu, a sva takva srednjovjeka naselja imenovana po Hrvatima su u južnoj Grčkoj i na otoku Kreta: npr. Charvation na poluotoku Atika kod Atene, pa Charvati uz velike ruševine Mikene na Peloponezu i Charvata na srednjoj Kreti uz grad Heraklion, itd.
Contents |
SUMMARY
Aegean Croats (medieval Croatians in Greece): The presence of early Croatian navigators in Black and Azov seas date from 2rd - 5th century noted by Sauromates dynasty of Bosporus, by Orosius Presbyter and Zacharias Rhetor. Then Croatian medieval sailors appear also in Aegean and Marmara seas from 7th and 8th cent. The reminding trace of them are e.g. the medieval Greek villages after the proper Croatian ethnonymes: Charvation nearby Athens, Charvati at Olympia in Peloponese, Charvati at Heraclion in Crete, etc. However, that Aegean sailing of Croatian navigators was independent and later than early Slavs migration, being indicated by Byzantine sources and also by new bio-genetical comparisons in Greece: The typical Slavonic genome R1a-Eu19 in Greece is the most abundant northwards in Macedonia decreasing southwards, but the specific Croat-Dinaric genome I1b-Eu7 has inverse distribution being is rarer in mainland, increasing southwards in Peloponnese and especially in Crete to 18% of islanders. Crete was occupied by Arabs between 824-961, who established an emirate on the island and converted most ancient Cretans to Islam. After the reoccuping Crete by Byzantine navy of admiral Niketos (then emperor Nikeforos Phokas), the majority of Cretan Muslims were massacred except a relict minority of Christians in southern mountain villages. With this disaster of Cretan Emirate, mostly ceased also the Arabic pirate attacks and plundering of Aegean coasts and islands. Then between 962-1082, Byzantine emperors colonized this depopulated Crete by new medieval Christians from Greece, Armenia, Croatia, etc. These early Croatian navigations colonizing Crete are also mentioned in Croatian medieval legends of Adriatic islanders, especially in the 'Legend on sailing Matani and town Corinthia'.
Biogenetika egejskih Hrvata
Obzirom da se najviše u sjevernoj i dijelom u srednjoj Grčkoj još nalaze razni ini srednjovjeki toponimi slavenskog iskona od 6. i 7. st., naši jugoslavisti su u 20. st. inzistirali da bi i ova južna grčka naselja po imenu Hrvata takodjer nastala istodobno pri ranom širenju Slavena - ali je to sada poništila i preokrenula moderna biogenetika grčkog pučanstva. Naime, zajednički sveslavenski genom Ria-Eu19 (M173) najčešći je u sjevernoj Grčkoj (Egejska Makedonija: oko 1/3 ili 31%) i prema jugu sve je rjedji, a na Egejskom otočju većinom izostaje - što se slaže sa srednjovjekim širenjem Slavena. Naprotiv, posebni naš hrvatsko-dinarski genom I1b-Eu7 (M170) u Grčkoj je rjedji gore na kopnenom sjeveru i obilniji prama jugu, pa na Peloponezu obuhvaća 13% južnih Grka, a na Kreti čak 18%, tj. 1/5 ili oko 130.000 Krećana koji gensko-fizički potječu od starohrvatskih srednjovjekih doseljenika. Iz tih genskih odnosa je očito da je ova rana starohrvatska doselidba na jugu bila drugačija i neovisna od ranoga slavenskog širenja na sjeveru, pa je jamačno stigla kasnije i morskim putem s juga iz Sredozemlja, tj. u doba rane Dalmatinske Hrvatske i klasičnoga Hrvatskog Kraljevstva negdje od 9.-12. stoljeća, plovidbom starohrvatskih ili bizantskih brodova iz Jadrana do Grčke mimo inih kontinentalnih Slavena. To isto potvrdjuju i povijesne naznake, najviše iz Bizantskih kronika.
Srednjovjeki Kretski emirat
Nakon velike selidbe naroda u ranom srednjem vijeku, otok Kreta je još kroz par stoljeća bila u vlasti Bizantskog carstva s nastavkom klasične kulture iz antike. Prvi neuspjeli napad u kraćem naletu arapskih gusara na Kretu bio je oko god. 750, ali osim djelomične pljačke nisu ju uspjeli zauzeti, što im je uspjelo tek u 9. stoljeću.
Početkom 9. st., Abu Haffs Omar poveo je vojne grupe buntovnih Berbera u osvojenoj maurskoj Španjolskoj, pa ih je zbog stalnih nemira i ustanaka Kordovski emirat god. 813. konačno protjerao i izbacio izvan Španjolske. Potom su se ove berberske čete pod vodstvom A.H. Omara privremeno sklonile u islamski Egipat gdje su 818. zauzele lučki grad Aleksandrija, ali su uskoro i odatle bile protjerane zbog stalnih napada i pljačkanja. Konačno su njih oko 40.000 kao gusari zaplovili Sredozemljem i pritom napali bizantski otok Kretu i postupno ju zauzeli od 821-824, gdje im je vodja A.H. Omar proglašen emirom novoga Kretskog emirata koji je tu trajao do 961. Pritom su ovi maurski osvajači 821. prvo napali na jugu Krete glavni otočni grad Gortyn, posve su ga razorili i uništili, a pritom je ubijen i kretsko-egejski arhiepiskop Kiryllos. Potom su svoj novi utvrdjeni glavni grad el-Khantak (grčki Chandakas i romanski Chandia - današnji Heraklion) izgradili i utvrdili na suprotnoj, sjevernoj obali otoka, a odatle su ubrzo zauzeli cijelu Kretu s najbližim južnoegejskim otocima. Zatečeno domaće pučanstvo su manjim dijelom pobili, a većinu su starih kršćanskih stanovnika kroz stoljeće i pol svoje vlasti prisilno preveli na islam i umjesto dotadašnjeg grčkoga tada je posve prevladao arapski jezik diljem Krete. Veliki dio kršćanskih starosjedilaca koji nisu prešli na islam i arapski jezik, rasprodali su kao roblje pa je tada Kandija postala najveće tržište robovima na istočnom Sredozemlju. Podkraj njihove vlasti, kao jedina grčko-kršćanska manjina tek je preostalo par tisuća teško dostupnih stočara u zabačenim brdskim selima na južnomu gorskom lancu Krete.
Konačno je nakon stoljeća i pol arapske vlasti, velika bizantska flota pod armenskim admiralom Niketos (kasniji bizantski car Nikeforos Phokas) je opkolila, napala i nakon polugodišnje opsade do 7. svibnja 961. oslobodila cijeli otok Kretu. Potom su sve arapske tvrdjave i džamije na otoku do temelja razorene, a sve doseljene Maure i većinu domaćih arabiziranih muslimana, bizantska vojska je u sjevernim primorskim nizinama na Kreti zatim pobila i pritom istrijebila ukupno oko 200.000 islamiziranih starosjedilaca i doseljenih arapskih Maura, a preživjeli su uglavnom samo grčki kršćani u južnim brdskim selima. Nakon toga su (sve do kasnijih turskih provala) uglavnom prestali uzastopni rani napadi arapskih gusara na otoke i obale Egejskog mora. Kasnije je Bizantsko carstvo pod novim carom Nikeforos Phokas i kasnije Alexios Komnenos, opustjeli otok Kretu na sjevernoj strani uglavnom naseljavalo od 962.- 1082. novim kršćanskim pučanstvom tj. Grcima s kopna, Armencima iz Male Azije, Hrvatima iz Jadrana i inim manjim etnogrupama kršćana, a na otok su kao glavni crkveni misionari poslani Nikos Metanoites i Hagios Ioannis Xenos sa svrhom pokrštenja preživjelih muslimana i nove izgradnje brojnih kršćanskih crkava i samostana. Prema tomu zemljopisni raspored hrvatskih toponima, kao i povijesni i nadasve biogenetski pokazatelji istosmjerno potvrdjuju, da kasnija naselidba Hrvata na Kreti i manje na inim susjednim obalama uglavnom nema izravne veze s ranim naseljavanjem Slavena na sjeveru Grčke (kako to hoće naši ideologizirani slavisti) - nego je kasnija hrvatska naselidba tamo nastala naknadno već u doba razvitka srednjovjeke hrvatske države tj. najranije od kraja 10. st. i uglavnom u 11. st.
Starohrvatske legende o egejskoj plovidbi
Nakon plovidbe ranohrvatskih pomoraca na Egejskom moru, očuvana su oskudna sjećanja na to i u hrvatskoj pučkoj predaji na bodulskoj čakavici jadranskih otočana, a koje su još donedavna bile najbolje očuvane na Kvarneru u staročakavskom epskom ciklusu "Veyske Povede". Od desetak očuvanih povijesnih legenda, o tomu govori treća legenda pod izvornim naslovom "Poveda ud Matanih navakyreh tar Urih-Kworyta" (bold = naglasak) ili u prijevodu Legenda o pomorskim Matanima i gradu Korintija, koja opisuje rane plovidbe čakavskih predaka po Egejskomu i Crnom moru.
"Legenda o pomorskim Matanima i gradu Korintija" je epska mješavina antičkog mita o Argonautima i Troji te ranočakavske pomorske tradicije, a vjerojatno i daleki odraz doselidbe Hrvata na Jadran: ... Pod admiralom Hrvojem (Harvâtje Marjakÿr), flota pomorskih Matana u pradavno doba (seunê noãvi Matâne vaõn sionvÿk) preplovila je 7 mora (prÿko seunêh šedân morâh): od Azovskog mora i Krima (ziõn Mićapônt tar_Hiršôn) preko Crnog mora (Tjarnemôri), Bospora (Ponske_Bùke), Mramornog mora (Mejpônt), Egejskog mora (Garske_môri), Peloponeza (Artagârska), Sredozemlja (Velemôri), Apulije (Artalÿah) i Jadrana (Sinjemôri) duž dalmatinskih otoka gdje se admiralov brod "Sionoãv" napokon zaustavio na najsjevernijem otoku Krku (tohôrna skopãl Khârk). Duž tog puta nas je vodio i čuvao dobri duh pučine Khuláp (pomorski bog Posejdon), a napadali su orkanski zloduh Šyũn i morsko čudovište Orkũl (kit Leviathan). Kada su stigli do otoka Krka na Jadranu (skopãl Khârk vanê Sinjemôri), našli su tu stada zlatnih ovaca na zelenim livadama, pa njihov admiral odluči da se tu nasele i osnuju grad. Bijela vila Divÿca koja je čuvala zlatne ovce, pomoću vunena klupka omedjila je pravo mjesto za gradnju naselja "poli buÿmera" (blizu izvora), ali im je pritom zabranila da se okreću i gledaju ovce. Oni ju nisu poslušali i pri pogledu na zlatne ovce ove su se smjesta pretvorile "va_khoguli" (u kamenje). Zato je odonda otok Krk prekriven kamenjem, iz kojeg su naši navakiri izgradili zidine (kwôre) utvrdjenog grada Korintija (Uri-Kworÿta) kojega su ruševine dosad najveće na našim otocima. Ta neistražena gradina na otoku Krku stvarno postoji do danas izmedju Vrbnika i Baške na Artu Sokuõl (poluotok Sokol) i pod njom na obali stalno vrelo.
Po predaji su ti pomorci donesli kod nas glagoljicu i po njima se na otoku Krku zove niz toponima: otočić Matãan, uvala Matanòva, rt Artamatân, vrh Varmatân, gradina Matanistân, gradska obala Matâni u Krku itd. U krčkoj pomorskoj predaji je ta legendarna matanska flota pri dolasku iz Sredozemlja u Jadran preslikana i u dva zviježdja na nebeskom svodu. Zato se na rubu južnog horizonta iznad Dalmacije odakle su Mitani uplovili na Jadran, zviježdje Južna Ladja na Krku zove žvezdÿtje Noãvi-Matâne ("zvijezde Matanskog brodovlja"), a u njemu su glavne pripadne zvijezde Marjakÿr (Naos) i Navakÿr (Suhael). Takodjer je još i u zenitu zviježdje Veliki Medvjed na više naših otoka od Krka pa do Visa nazvano "Šedân-Brodih" (7 brodova): na Krku su poznata još i imena pripadnih zvijezda, a to su po veyskoj predaji nazivi onih brodova koji su preplovili od Crnoga mora sve do Jadrana i tu su naselili 6 glavnih Kvarnerskih otoka: Sionoãv (= Dubha), Mićanoãv (Phekda), Noavÿna (Alioth), Dragãar (Alkaid), Dvõydi (Mizar + Alkor), Šwêra (Merak) i 1 zaboravljen jer je taj brod putem potonuo na Kreti.
Nastavak te legende odnosi se na ranoantičke sukobe i dosta podsjeća na starogrčku Ilijadu i pad Troje, ali je naš epski prikaz baš obratan iz motrišta napadnutih gradjana, a protiv primitivnih razbojničkih osvajača. Nakon doselidbe i izgradnje grada su pomorski Matani kroz duga stoljeća sretno živjeli u bogatoj Korintiji, ali jednog su dana pod taj grad doplovili divlji i opasni gusari pa da prevare gradjane, iznesu iz gusarskog broda (šundrôn) veliki mrtvački lijes uz zamolbu njihova šundrakÿra (gusarskog vojvode) da ga blagoslove u gradskom Hramu i pokopaju na njihovu groblju. Nakon otvaranja gradskih vrata, gusari u Hramu naglo razvale lijes pun oružja, pobiju većinu gradjana i zapale grad, pa je iz ruševina gorućega grada khârv (krv) poklanih tekla u potocima sve do mora. Tad su se malobrojni preživjeli Matani razbjegli diljem otoka i nakon odlaska gusara su osnovali današnja naselja od Omišlja do Baške. U domaćoj pomorskoj tradiciji je ta legenda preslikana i na nebeski svod, gdje se zviježdje Strijelac čakavski zove Šûndre s pripadnim zvijezdama Šundrôn (Ascella) i Šundrakÿr (Khaus). Taj staročakavski naziv "šûndre" (razbojnici) odgovara ranoperzijskom xunder i indovedskom šudra u sličnom značenju.
Oskudni tragovi dijelom sličnih mitova o zauzeću i rušenju nekoga grada susreću se ponegdje na istočnom Jadranu, ali nisu nigdje tako bogati i arhaični kao tu na Kvarneru, a izvan Kvarnera je od te legende ostala raširena još samo poznata uzrečica "preko 7 mora". Matani je inače antički romanski oblik iz ranijega prapovijesnog imena za ranoarijske Mitanni. Spomenuti ranohrvatski admiral iz te legende je možda bio stvarna poviesna osoba, jer se i u bizantskim carskim analima početkom 7. st. spominje slavenski "arhont Khadzon" koji je u napadu na Bosporu predvodio hrvatsko brodovlje, kad je ranohrvatska flota iz Crnoga mora, u savezu s perzijskom vojskom sasanidskog kralja Khosrova II. napala Bizant, ali je bila odbijena. Potom ti brodovi vjerojatno nastavljaju do Jadrana i pritom napadaju Atiku i Peloponez u Grčkoj i Sipont u južnoj Italiji (Vatikanski arhiv). Admiral Khadzon je vjerojatni predak kasnije dinastije Khadziki (potom slavizirani Kačići) čiji su banovi u 12. i 13. st. iz Omiša vladali samostalnom Orontskom banovinom (tzv."Neretljanska kneževina" jugohistoričara). Dolazak Prahrvata iz Crnoga mora je i poviesno vjerojatan, jer ih tamo oko Azova i Krima prvo spominju 2 grčke ploče iz luke Tanais oko god. 200 (Latyšev 1890), potom ih još tamo navodi Orosius Presbyter u 5. st. i Zacharias Rhetor u 6. st. Drugdje na Jadranu danas više nisu poznati tragovi neke slične legende pa izgleda da je ovo na Kvarneru dosad jedino očuvano nalazište. Niže u prilogu se daje i originalni staročakavski tekst pripadne legende.
Povêda ud_Matânih navakÿreh tar Urih-Kworÿta
˙˙ Vô_eš seunâ štoâra povêda ud_parvànjeg vêyskog navÿga vaõn Pônt tar_Levânt. Vaunê parvànje vrymjâ štoâri Veyàne bìhu stavâli koti_Matâne navakÿre vazahõy ud_Pônskeh Hlâmi kadÿ_eš unê muõri Mićapônt˙ Undÿ Matâne bìhu navigàli tar_peškàli, taroscè esu_yzdìli kolotôrno na_yzdèneh vanêh zihòdneh pustòših. Kadâ unên eš_prìšlo vrÿme za_âryu zminìt, unên glavâš Harvâtje Marjakÿr eš_dâl prontàt unê šèsne noâvje ud_šedmòri vèle mihyrûni (caterèć danàski jadrîlci) ky_esû sezvâle˙ Sionãv ud_marjakÿra, parvãd Šuêra, vèli Dragãar, štoâra Noavÿna, Mićanãv, duplÿca Dvõydi tar_uõn šêdmi cigòvo ymê eš_pozâbjeno, aš_seyõn eš_putên potunÿl. Jenôg šèsneg dnevâ va_protulèti, seunê navakÿre esû zakantàli švojû goângu ˙˙Marjàni – Marjàni˙˙, sekâ šûrma sejê imbarkàla va_švojû noãv tar_esû udmolàli cìme va_pôrtu, oscé esu_udpârli mihÿrje (caterèć danàska jadrâ). Ontrátt seunê noãvje bìhu šlećà tar_potlèn unê esû mihyràli letodân škrôzi šète muõri šuê do_segâ Karkâ. Va_semû dàlgen navÿgu seunê nebêšne navodÿla unên bìhu žvezdÿ tar_nasvalÿto Tohôrnica (caterèć danàska Tramuntâna)˙ kadâ esu_pârtili va_Tjarnemorù unâ eš_bîla zâda po_karmÿ, ma_kadâ esu_arivàli va_Sinjemorù unâ eš_bîla šprÿda po_prôvi.
Parvô esu_mihyràli vapolnèb zi_bùron va_jadrâh škrôzi unê Bùke ud_Hiršôna tar_esû vlêzli va_unê vètje Tjarnemôri, kadÿ eš_vît va_zihòd unê vàrhe šenygàve ud_Pônskeh Hlâmi. Undÿ esu_pasàli lajunâ artÿna Hiršôn, Dunãyške kukûrje tar_Pônske krâje, kadi_nÿ vètjeg pôrta ninè nãvih. Potlèn esu_pasàli lajunè Pônske-Uri, oscé unê mîće muôri carekû Mejpônt tar_škrôzi Pônske Bùke esu_vlêzli va_unê teplè Garskemôri (caterèć danàs Egêjsko môre), kadÿ navigâju tar_peškâju unê gârske noãvi. Undÿ esu_pasàli lajunà vèla artÿna Hatÿa, mejunê Gàrske Skôpje tar_unâ vèla înšula Kandÿa. Undÿ va_Gàrsken morù esu_imèli havârje, perkè unên šêdma noãv va_nivêri eš_potunìla tar_unê navakÿre pjutòšto esû sezbarkàli vaunâ înšula Kandÿa tar_undÿ bìhu oštàli zyvìt mejunêh Kandyâneh. Undÿ va_Gàrsken morù esû se_komodàli niko_vrÿme tar_potlèn esu_šlićà.
Inòki šeštòri noâvi potlèn Kandÿe esu_zilêzli zi_Garskemorà tar_esû vlêzli vaõn kulàp ud_Velemorà (caterèć danàske Mediterân), oscé undÿ esu_pasàli lajunâ Artagârska (caterèć danàska artÿna Peloponêž) tàr poli_valâde ud_Korÿnta. Undÿ esû pjutòšto navigàli dàlgo ud_krâjeh, kadÿ unên bìhu peyãr tar_padrôn uõn Khulàp tar_Macarôl, ky_unên eš_sigurâl cûda rybôj za_ÿšt. Kûntra ovêh dobrêh yâmni, unê esû popadàli tar_ruinàli hudòbne mòrne mràti kakô Štrigũn tar_Orkũul zi_šyûnih, nivêrah tar_vèleh marètah. Kadâ esu_pasàli uõn kulàp ud_Velemorâ, unê esû mihyràli lajunâ artÿna ud_Artalÿah tar_esû vlêzli vaunê Sinjemôri, caterèć danàske Môre Adriânsko. Undÿ esû šèsno navigàli vatohôr z’jûgon va_jadrâh lajunê Krâje Vlahÿske tar_mejunê šèsne skôpje ud_Delmatÿe, kadÿ eš_vît vatohôr unê vàrhe šenygàve ud_Vlahÿskeh Hlâmi. Najpòtle esu_pasàli mejunê înšule Ošôr tar_Velaskopâl tar_spodžimÿ šeštòri noãvi esu_prišlÿ vaõv Kvarnâr, kadÿ_eš vazahõy unâ artÿna Yštrâ tar_vazihòd helãm Belevÿć.
Sẽy navakÿre zisebûn esu_parnèšli oscé Gan-Veyãn tar_glagôlsku bùkvicu vaõv Kvarnâr. Ve_navakÿre ovdÿ esu_finìli šuõj dàlgi navÿg tar_esû sezbarkàli sekÿ noãv va_jenôj înšuli ud_Kvarnarà˙ Harvâtje Marjakÿr zi_švoÿn mihyrûnen Sionãv eš_zibrâl za_stavàt sionvèli skopãal Khârk. Kadâ Matâni navakÿre bìhu parvÿć prišlÿ naõn skopãal Khârk, sÿa înšula ontrátt ny_bîla kamênska koti_danàs, leh_bìše pjutòšto pokrÿta zi_želènun tarvûn kadÿ eš_pâšlo cûda žloâteh kÿšjeh keunê eš_têndila unâ šèsna Divÿca va_bokâni barhâni. Matâne esu_utêli undÿ storìt švoẽ ûri tar_Divÿca eš_unên zibràla šèsno meštô za_zidàt poli_bujmèra z’vodûn, vaõn sionzihòdni ârt ud_Karkâ carekû Sokuõl. Meytên Divÿca eš_unên zikratìla setornàt tar_gledìt unê žloâte kÿšje, ma_Matâni nišuné baćilàli uõv impâć. Kadâ unê esû_se ubarnùli, seunê kÿšje va_hÿp esû_se transformàle va_unê bokâne kôguli tar_potlèn tegâ siõn skopãl Khârk eš_pjutòšto kamênski. Potlèn navakÿre esu_rabìli ve_kôguli za_zidàt švoẽ Uri-Kvorÿta.
Navakÿre Matâni va_artÿne Sokuõl poli_bujmèra parvô esu_udèlali švojû Vardÿnu tar-uõn têmpal (caterèć ćrÿkvu) tar_kolotôrno tegâ esu_storÿli švoẽ hÿše vaunê Uri-Kvorÿta (caterèć danàska Korîntija). Vasẽy šèsne ûri Matâni esû srÿćno zyvèli škrôzi dojdûće sêkuli šuê do_jenê vicère valetÿ, kadâ sejê skazâl uõn grûbi sinjâl koti_šamâna žuezdâ Tjarmãl va_polnèbni obzòvi. Matâni nisuné zvêdele sẽy cavjèni sinjâl ud_dojdûće hudòbi, ma_jutrôn zi_Sinjemorà eš_mihyrâl uõn tjârni šundrôn tàreš_akoštâl zipòd Urih_Kvorÿta. Unê šûndre esû sezbarkàle tar_unên šundrakÿr eš_prâvil Matânen ko_šûndre imê jenôg martvÿna tàr eš_iskâl aš_mòru unêg pokropìt vaõn têmpal tar_unêg pokopàt va_gràdnen gajèni (caterèć danàske cimìter).
Dusêvne Matâni esû ovû môlbu pryêli tar_šûndre zi_mihyrûna esu_zbarkàli unû vèlu kasèlu ku_esû parnêšli vaõn gràdni têmpal. Undÿ esû seslègli debòto šuÿ kurjôži gradâri za_vît ceremôniju, ma_šûnde esû zibùha udpârli unû kasèlu ka_bìše polnâ ud_sekôg orùzja. Ontrátt esû šûndre scapàli macâne tar_sjùlice va_kasèli tar_esû popàli seunê Matâne va_ovên têmplu. Taroscè kolotôrno têmpla va_Urih-Kvorÿta esû udèlali tremêndi pobõy tar_seunê gradâre esû pjutòšto vamorÿli. Potlèn esû ve_šûndre oscé vazgàli Uri-Kvorÿta tar_debòto šuê hÿše esu_ruinàli, taroscè danàska Uri-Kvorÿta esû najvêtja ruÿna na_înšulah ud_Sinjemorà. Unê cavjène potòki zi_karvicÿnu ud_zaklàneh tar_yadôvneh gradâreh esu_tocÿli škrôzi dojdûće dnevâ ud_gràdneh ruÿnah šuê do_morà va_vàlah ud_Velelukè tar_Malelukè. Kadâ esû šûndre rubàle tar_zvarnùle Uri_Kvorÿta, najpòtle unê esu_šlićà. Rÿdki yadôvni Matâni ky_esû se_bukšàli, alê ontrátt esu_stâli zvan_ûrih tar_esû pasàli ždrâvi, potlèn esu_pobÿgli ćà tar_unê esu_snovâli danàske stanÿšća na_Karkû ud_Bàške do_Omÿsja.˙˙
Va_navakÿrna povêda eš_špecyâlna ud_vêyske bascÿne vaõv skopãal Khârk tar_unâ danàska ny_požnàta va_inòkeh Adriânskih înšulah. Vêyske špomÿni ud_ovê povêde senahòde oscé va_polnèbneh nebâh, kadÿ eš_valetÿ cavjèna žuezdâ Tjarmãl. Oscé žvezdÿtje Noãvi-Matâne senahòdi poli_polnèbne obzòve tàr va_unên esû žvezdÿ Marjakÿr tar_Navakÿr. Taroscè poli_polnèbne obzòve esû žvezdÿtje Šûndre tar_vanêh sebliscê žvezdÿ Šundrôn tar_Šundrakÿr. Vu_povêdu nàmi eš_pjutòšto pravjâl Fabyãn Tomašić-Vêlnić.
Poveznice
Vanjske sveze
Reference
Adapted and elaborated by GNU-license, from similar article in Adriatic-Chakavian Wikislavia
